Określenia Dorosłe Dzieci Alkoholików (DDA) używa się w stosunku do tych osób, które wychowywały się w rodzinie alkoholowej, przez co w dorosłym życiu doświadczają wielu problemów poważnie utrudniających lub wręcz uniemożliwiających im prawidłowe funkcjonowanie.

Dorastając rodzinie alkoholowej dziecko nie ma poczucia bezpieczeństwa, stabilności, wyraźnych granic, jest opuszczone emocjonalnie, a nieraz także fizycznie, niejednokrotnie staje się świadkiem lub ofiarą przemocy, często musi podejmować zadania nieadekwatne dla swojego wieku, takie jak opieka nad młodszym rodzeństwem, wysłuchiwanie zwierzeń trzeźwego rodzica czy sprowadzanie do domu pijanego członka rodziny. Jego emocje są niezauważane lub wręcz piętnowane albo karane, wskutek czego dziecko przestaje im ufać albo całkowicie je wypiera i w efekcie jako dorosły człowiek żyje w wewnętrznym zamęcie, nie wie, co czuje lub jest wręcz całkowicie emocjonalnie zamrożone. Trzy główne „przykazania” rodziny alkoholowej to: „nie odczuwaj, nie ufaj, nie mów”. Dziecko od najmłodszych lat ćwiczone jest w dochowywaniu rodzinnej tajemnicy, dlatego wiele Dorosłych Dzieci Alkoholików z trudem dostrzega, że problem alkoholowy dotyczy ich rodziny i kiedy trafiają na terapię, czują się jak zdrajcy. Ponieważ ich głód ciepła i bezpieczeństwa w dzieciństwie nie został zaspokojony, wiele takich osób czuje pustkę i nienasycenie, które stają się nieświadomym motywem wchodzenia w związki intymne; jednak ani partner ani najlepszy przyjaciel nie jest w stanie zaspokoić pragnień wewnętrznego dziecka. Inni DDA z tego samego powodu – aby nie doświadczać tych trudnych uczuć w relacjach z innymi – w ogóle nie wchodzą w związki lub szybko doprowadzają do ich zakończenia. W życiu społecznym osoby z syndromem DDA często czują się nieadekwatne, nie wiedzą, jakie zachowania są normalne i mają poczucie, jakby były inne od pozostałych ludzi. Nie akceptują siebie, dlatego żyją w przeświadczeniu, że także dla innych są nie do zaakceptowania, chyba że będą się nimi opiekować i spełniać ich oczekiwania. Gotowe są nadużywać siebie, byle tylko zasłużyć na uwagę i uznanie. Z tego względu, a także dlatego że nie potrafią sobie pofolgować, a trudne dzieciństwo nauczyło ich szybkiego reagowania w sytuacjach kryzysowych – bywają bardzo pożądanymi pracownikami firm nastawionych na wysokie wyniki. Najczęściej niestety – do czasu…

Wspólne dla DDA są między innymi: lęk przed utratą kontroli, lęk przed uczuciami, lęk przed sytuacjami konfliktowymi, nadmierna odpowiedzialność lub skrajna nieodpowiedzialność, poczucie winy, niemożność odprężenia się, odczucia przyjemności, duży samokrytycyzm, perfekcjonizm, łatwość zaprzeczania pojawiającym się problemom, trudności w związkach intymnych, trudności w relacjach z autorytetami i przełożonymi, przeżywanie rzeczywistości z pozycji ofiary, mylenie miłości z litością, skłonność do widzenia świata w czarno – białych barwach, skłonność do reagowania z pozycji ofiary, skłonność do autodestrukcyjnych zachowań i depresji.

Zachowania Dorosłych Dzieci Alkoholików, które w dzieciństwie – gdy jest się całkowicie zależnym od rodziców – były ich strategią na przetrwanie, ewoluują w sztywne schematy, które w dorosłym życiu utrudniają im funkcjonowanie.

Psychoterapia indywidualna lub grupowa jest dla osób z rodzin alkoholowych szansą na zidentyfikowanie źródeł obecnych problemów, odkrycie i przepracowanie uczuć, do których trudno dotrzeć i przestrzenią, w której ich wewnętrzne dziecko ma szanse bezpiecznie się ujawnić i dorosnąć. Dzięki pracy terapeutycznej DDA mają możliwość uzyskania adekwatnej samooceny i uczą się elastycznego reagowania na pojawiające się problemy, co przekłada się na poprawę ich funkcjonowania w relacjach z innymi oraz na pozostałych zidentyfikowanych obszarach.

Monika Osiecka