Jest to proces stopniowej utraty sprawności psychicznej. U podłoża tego procesu może leżeć wiele chorób, które powodują uszkodzenie tkanki mózgowej. Zmiany w tkance mózgowej dają efekt w postaci, łatwiejszych do zaobserwowania, zmian w codziennym funkcjonowaniu.  Najczęściej obserwuje się pogłębiające się zaburzenia pamięci. Mogą pojawić się trudności z podejmowaniem decyzji  oraz zachowaniem adekwatnym do sytuacji. Bliscy osób dotkniętych otępieniem mogą zauważyć zmiany dotyczące reakcji emocjonalnych chorego (narastający niepokój, drażliwość lub zobojętnienie). Pojawiające się objawy w sposób istotny zaczynają utrudniać funkcjonowanie społeczne lub zawodowe pacjenta.
Diagnoza (neuro)psychologiczna pozwala dokonać różnicowania pomiędzy naturalnym procesem osłabienia funkcjonowania człowieka wraz z wiekiem a pojawiającymi się pierwszymi symptomami choroby. W przypadku podejrzenia występowania procesów chorobowych, diagnoza psychologiczna ułatwia postawienie diagnozy medycznej (określenia konkretnej jednostki chorobowej).
W przypadku potwierdzenia diagnozy choroby postępującej, ważne, aby rodzina została w odpowiedni sposób przygotowana do podjęcia opieki nad chorym. Zrozumienie mechanizmów leżących u podstaw pojawiających się zmian daje szansę na łatwiejsze ich zaakceptowanie. Psycholog może również udzielić praktycznych wskazówek w jaki sposób przystosować plan dnia pacjenta oraz jego najbliższe otoczenie do zmieniających się w czasie potrzeb, aby zapewnić choremu poczucie bezpieczeństwa. Na wczesnych etapach choroby należy pacjenta aktywizować i zapewnić symulację funkcji poznawczych, aby podtrzymać aktualne możliwości.

Agnieszka Kaliszewska